Định nghĩa

1. Danh từ riêng:
   • Nhân vật huyền thoại tiêu biểu trong văn hóa Việt Nam: Tản Viên là một vị thần núi, một trong bốn vị thần bất tử (Tứ bất tử) của tín ngưỡng dân gian Việt Nam, được thờ chính tại núi Ba Vì.
   • Nhân vật được lịch sử hóa: Trong truyền thuyết, Tản Viên được xem như một con người có thật, có tên là Nguyễn Tuấn, là con của ông Nguyễn Cao Hạnh và bà Đinh Thị Điên ở động Lăng Xương, bên bờ sông Mã.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ riêng:
  • Tản Viên là vị thần đứng đầu trong Tứ bất tử.
  • Truyền thuyết kể rằng Tản Viên đã lấy công chúa Ngọc Hoa, con gái vua Hùng Duệ Vương.
  • Đền thờ chính của Tản Viên Sơn Thánh nằm trên núi Ba Vì.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Sự tích Tản Viên": chỉ hệ thống các truyền thuyết, câu chuyện xoay quanh cuộc đời và chiến công của nhân vật này.
  • Sự tích Tản Viên kể về cuộc thi tài với Thủy Tinh và việc được vua Hùng truyền ngôi.
• "Tản Viên Sơn Thánh": danh hiệu đầy đủ và tôn kính dành cho nhân vật, nhấn mạnh vị thế thần thánh gắn với núi (Sơn).
  • Nhân dân vùng Ba Vì thành kính thờ phụng Tản Viên Sơn Thánh.

Biến thể và từ liên quan

• Sơn Tinh: Một tên gọi khác của Tản Viên, thường được dùng trong cặp đôi "Sơn Tinh - Thủy Tinh" để chỉ vị thần núi trong truyền thuyết chống lũ.
• Thánh Tản: Một cách gọi tắt thể hiện sự tôn kính.
• Núi Ba Vì: Ngọn núi linh thiêng gắn liền với sự tích và nơi thờ tự chính của Tản Viên.

Ý nghĩa văn hóa và lịch sử

• Biểu tượng của sức mạnh và đạo đức: Tản Viên tượng trưng cho sức mạnh chinh phục thiên nhiên (chống lũ lụt), lòng dũng cảm (đánh quân Thục) và đức hy sinh, vị tha (nhường ngôi vua cho Thục Phán vì mục đích thống nhất đất nước).
• Biểu tượng của sự thống nhất: Hành động khuyên vua Hùng nhường ngôi cho Thục Phán (An Dương Vương) thể hiện tinh thần đoàn kết, hòa hợp giữa các bộ tộc Lạc Việt và Âu Việt để tạo nên nước Âu Lạc.
• Đối tượng tín ngưỡng: Là vị thần bảo hộ, phù trợ cho cuộc sống bình an, mùa màng tươi tốt, được nhân dân nhiều địa phương thờ cúng.

Thành ngữ, điển tích liên quan

• "Sự tích Sơn Tinh - Thủy Tinh": Truyền thuyết nổi tiếng nhất về Tản Viên, kể về cuộc tranh giành công chúa Ngọc Hoa và cuộc chiến giữa thần núi và thần nước, giải thích hiện tượng lũ lụt hàng năm.
• "Tứ bất tử": Khái niệm chỉ bốn vị thánh bất tử trong tín ngưỡng Việt Nam, bao gồm: Tản Viên Sơn Thánh, Phù Đổng Thiên Vương (Thánh Gióng), Chử Đồng Tử và Liễu Hạnh Công chúa.

1. Nhân vật huyền thoại, rất tiêu biểu trong nền văn hoá Việt Nam. ông đã được lịch sử hoá, xem như một con người có thực, mang tên Nguyễn Tuấn, con ông Nguyễn Cao Hanh, và bà Đinh Thị Điên ở động Lăng Xương, bên bờ sông Mã. ông lấy công chúa Ngọc Hoa, con vua Hùng Duệ Vương, có công đánh quân Thục, được vua Hùng truyền ngôi. Nhưng ông lại khuyên vua truyền ngôi cho Thục Phán, thống nhất Lạc Việt và âu Việt để trở thành nước âu Lạc
2. x. Ba Vì